egzamin gimnazjalny

Jakie umiejętności z gimnazjum może sprawdzać eduBarometr?

Takie, jak na egzaminie gimnazjalnym. w części humanistycznej egzaminu gimnazjalnego sprawdzamy 16 umiejętności. Podzielono je na dwie kategorie. Umiejętności tych możesz się uczyć na lekcjach języka polskiego i historii. w części matematyczno-przyrodniczej egzaminu gimnazjalnego sprawdzamy 14 umiejętności. Podzielono je na cztery kategorie. Możesz rozwijać te umiejętności na lekcjach biologii, chemii, fizyki, geografii i matematyki.
Zapoznaj się z listami umiejętności, które może sprawdzać eduBarometr.
Kliknij w nazwę umiejętności i przeczytaj komentarz z Informatora o egzaminie gimnazjalnym.

UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW GIMNAZJUM - PRZEDMIOTY HUMANISTYCZNE

• I. Czytanie i odbiór tekstów kultury (rozwiń listę 7 umiejętności) I. Czytanie i odbiór tekstów kultury (zwiń listę 7 umiejętności)
  (I.1) Czytanie tekstów kultury na poziomie dosłownym, przenośnym i symbolicznym → (I.1) Czytanie tekstów kultury na poziomie dosłownym, przenośnym i symbolicznym

  Komentarz

  Jak powinieneś rozumieć pojęcie „teksty kultury”? Wszystkie teksty literackie, publicystyczne, popularnonaukowe, źródła historyczne, akty prawne, instrukcje, słowniki, encyklopedie, reprodukcje dzieł sztuk plastycznych (malarstwa, grafiki, architektury, rzeźby, fotografii, sztuki użytkowej, np. meble, stroje, szkło artystyczne), mapy, tabele, diagramy, wykresy, schematy są wytworami myśli i uczuć człowieka oraz efektami jego działań praktycznych, dlatego nazywamy je tekstami kultury.
  Teksty można odczytywać w sposób dosłowny, czyli wprost oddający to, co zostało w nich przedstawione. Czytane teksty mogą mieć też znaczenia przenośne czy symboliczne, czyli takie, które nie są wyrażone w sposób bezpośredni i wymagają odczytania i zrozumienia ich ukrytego, nowego sensu. By lepiej zrozumieć tekst lub jego poszczególne fragmenty, powinieneś rozpoznawać te znaczenia, zwłaszcza w tekstach należących do polskiego dziedzictwa kulturowego, tzn. tych, które powstawały w naszej Ojczyźnie lub były tworzone przez Polaków poza jej granicami.

  
  (I.2) Interpretowanie tekstów kultury przy uwzględnianiu intencji nadawcy → (I.2) Interpretowanie tekstów kultury przy uwzględnianiu intencji nadawcy

  Komentarz

  Odnalezienie myśli przewodniej oraz określenie, kto, do kogo i po co mówi, ułatwi Ci odczytanie wymowy tekstu. Gdy będziesz analizować źródła historyczne, zauważ, że fakty są stałe, natomiast zmieniają się opinie na ich temat. Powinieneś także odróżnić w  tekstach kultury to, co jest tworem wyobraźni artysty od rzeczywistych wydarzeń i postaci. Weź pod uwagę to, że istnieje wiele sposobów oddziaływania na odbiorcę (przekonywanie, wywieranie nacisku, wyolbrzymianie i przejaskrawianie faktów, prezentowanie różnych ocen).

  
  (I.3) Wyszukiwanie informacji zawartych w różnych tekstach kultury → (I.3) Wyszukiwanie informacji zawartych w różnych tekstach kultury

  Komentarz

  Powinieneś wiedzieć, że informacje są przekazywane w różnej formie, więc musisz umieć znaleźć nie tylko te, które zostały zapisane słowami (np. w  tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych czy aktach prawnych), ale także w postaci diagramu, na mapie, ilustracji itp.

  
  (I.4) Dostrzeganie w odczytywanych tekstach środków wyrazu i określanie ich funkcji → (I.4) Dostrzeganie w odczytywanych tekstach środków wyrazu i określanie ich funkcji

  Komentarz

  Autorzy tekstów kultury w różny sposób wyrażają swoje myśli i uczucia. Posługują się w tym celu wieloma środkami. Powinieneś znać środki typowe dla tekstów literackich i publicystycznych, dzieł sztuki plastycznej i muzyki; umieć je odnaleźć w  podanym tekście i wyjaśnić, w jakim celu zostały użyte.

  
  (I.5) Odnajdowanie i interpretowanie związków przyczynowo-skutkowych → (I.5) Odnajdowanie i interpretowanie związków przyczynowo-skutkowych

  Komentarz

  By zrozumieć zjawiska zachodzące w polityce, gospodarce i kulturze w dawnym i współczesnym świecie, powinieneś dostrzegać i wyjaśniać ich przyczyny i skutki oraz zależności między powstaniem określonego zjawiska i jego konsekwencjami.

  
  (I.6) Dostrzeganie i analizowanie kontekstów niezbędnych do interpretacji tekstów kultury → (I.6) Dostrzeganie i analizowanie kontekstów niezbędnych do interpretacji tekstów kultury

  Komentarz

  By lepiej zrozumieć tekst, powinieneś zauważać jego powiązania z historią, kulturą regionu, życiem autora, literaturą, sztuką i filozofią. Powinieneś także dostrzegać ewentualne związki między, np. dziełem literackim a dziełem plastycznym czy muzycznym.

  
  (I.7) Dostrzeganie wartości wpisanych w teksty kultury → (I.7) Dostrzeganie wartości wpisanych w teksty kultury

  Komentarz

  Powinieneś w tekstach kultury dostrzegać ważne dla kształtowania Twojej postawy wobec świata wartości, np. dobro, prawdę, wolność.
• II. Tworzenie własnego tekstu (rozwiń listę 9 umiejętności) II. Tworzenie własnego tekstu (zwiń listę 9 umiejętności)
  (II.1) Budowanie wypowiedzi poprawnych pod względem językowym i  stylistycznym w różnych formach → (II.1) Budowanie wypowiedzi poprawnych pod względem językowym i  stylistycznym w różnych formach

  Komentarz

  Aby napisać tekst w określonej formie, powinieneś znać jej cechy gatunkowe. Powinieneś również przekazywać myśli w sposób jasny i zrozumiały, poprawny pod względem gramatycznym, ortograficznym i interpunkcyjnym.

  
  (II.2) Posługiwanie się kategoriami i pojęciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i ścieżek edukacyjnych → (II.2) Posługiwanie się kategoriami i pojęciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i ścieżek edukacyjnych

  Komentarz

  Wypowiadając się na różne tematy, powinieneś posługiwać się kategoriami historycznymi (czas, przestrzeń, ciągłość, zmienność) oraz terminami typowymi dla przedmiotów humanistycznych i ścieżek edukacyjnych (np. apostrofa, liryka, znak, kod, mit, rytm, demokracja, epoka).

  
  (II.3) Tworzenie tekstów o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowanych do sytuacji komunikacyjnej → (II.3) Tworzenie tekstów o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowanych do sytuacji komunikacyjnej

  Komentarz

  Pisząc tekst, w którym zamierzasz głównie przekazać informacje, powinieneś skupić się na faktach. Tworząc tekst perswazyjny, tzn. taki, w którym starasz się kogoś do czegoś nakłonić, przekonać lub coś wytłumaczyć, możesz celowo dobierać, porządkować i oceniać informacje. Możesz także posłużyć się odpowiednimi typami zdań (np. wykrzyknikowymi), formami gramatycznymi (np. trybem rozkazującym czasownika) i słownictwem (np. zgrubieniami, zdrobnieniami). w zależności od tego, do kogo kierujesz swój tekst, możesz wypowiadać się językiem potocznym lub literackim.

  
  (II.4) Znajomość i stosowanie zasad organizacji tekstu, tworzenie tekstu na zadany temat, spójnego pod względem logicznym i składniowym → (II.4) Znajomość i stosowanie zasad organizacji tekstu, tworzenie tekstu na zadany temat, spójnego pod względem logicznym i składniowym

  Komentarz

  Pisząc tekst, powinieneś pamiętać nie tylko o tym, aby był zgodny z tematem, ale także o tym, by jego kompozycja wynikała z przyjętej przez Ciebie formy. Zadbaj też o to, by poszczególne części tekstu były ze sobą spójne i logicznie uporządkowane. Nie zapomnij o graficznych wyróżnikach kompozycyjnych, np. akapitach.

  
  (II.5) Formułowanie, porządkowanie i wartościowanie argumentów uzasadniających stanowisko własne lub cudze → (II.5) Formułowanie, porządkowanie i wartościowanie argumentów uzasadniających stanowisko własne lub cudze

  Komentarz

  Gdy chcesz kogoś przekonać o słuszności swoich poglądów lub uzasadnić cudze racje, musisz zgromadzić odpowiednie argumenty, wybrać najważniejsze i ustalić ich kolejność dla przedstawienia swojego stanowiska.

  
  (II.6) Analizowanie, porównywanie, porządkowanie i syntetyzowanie informacji zawartych w tekstach kultury → (II.6) Analizowanie, porównywanie, porządkowanie i syntetyzowanie informacji zawartych w tekstach kultury

  Komentarz

  Napisanie własnego tekstu wymaga od Ciebie zebrania informacji, które znajdziesz w różnych tekstach kultury. Zdobyte informacje musisz umieć porównać, wybrać spośród nich najważniejsze i uporządkować tak, aby na ich podstawie wyciągnąć wnioski.

  
  (II.7) Dokonywanie celowych operacji na tekście → (II.7) Dokonywanie celowych operacji na tekście

  Komentarz

  Gdy zamierzasz napisać streszczenie, powinieneś zmniejszyć objętość tekstu poprzez wybranie najważniejszych informacji i powiązanie ich w spójną, logiczną całość. Możesz także uzupełniać tekst o nowe fragmenty lub zastosować inny styl (np. potoczny, urzędowy).

  
  (II.8) Wypowiadanie się na temat związków między kulturą rodzimą a innymi kręgami kulturowymi → (II.8) Wypowiadanie się na temat związków między kulturą rodzimą a innymi kręgami kulturowymi

  Komentarz

  Kultura polska od wieków czerpie z osiągnięć i dokonań innych kultur, zwłaszcza śródziemnomorskiej. Powinieneś dostrzegać i wyjaśniać znaczenie tych związków i  wyrażać na ich temat swoją opinię.

  
  (II.9) Formułowanie problemów, podawanie sposobów ich rozwiązania, wyciąganie wniosków → (II.9) Formułowanie problemów, podawanie sposobów ich rozwiązania, wyciąganie wniosków

  Komentarz

  Gdy analizujesz teksty kultury, powinieneś dostrzegać zawarte w nich problemy, umieć je nazywać oraz proponować sposoby ich rozwiązania i formułować wnioski.

UMIEJĘTNOŚCI UCZNIÓW GIMNAZJUM - PRZEDMIOTY MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZE

• I. Umiejętne stosowanie terminów, pojęć i procedur niezbędnych w praktyce życiowej i dalszym kształceniu (rozwiń listę 3 umiejętności) I. Umiejętne stosowanie terminów, pojęć i procedur niezbędnych w praktyce życiowej i dalszym kształceniu (zwiń listę 3 umiejętności)
  (I.1) Stosowanie terminów i pojęć matematyczno-przyrodniczych → (I.1) Stosowanie terminów i pojęć matematyczno-przyrodniczych

  Komentarz

  Każda dziedzina nauki posługuje się właściwym sobie słownictwem, dlatego znajomość terminów i pojęć matematycznych oraz przyrodniczych pozwoli Ci zrozumieć teksty zawarte w podręcznikach, literaturze, czasopismach. Tych samych terminów powinieneś używać w swoich wypowiedziach.

  
  (I.2) Wykonywanie obliczeń w różnych sytuacjach praktycznych → (I.2) Wykonywanie obliczeń w różnych sytuacjach praktycznych

  Komentarz

  Ważne jest, abyś potrafił sprawnie wykonywać podstawowe działania arytmetyczne takie jak: dodawanie, odejmowanie, mnożenie, dzielenie. Nie zawsze potrzebne jest podawanie wyników z dużą dokładnością, dobrze jest więc umieć oszacować wynik działania. Ta umiejętność przyda Ci się również do wykrycia pomyłki w  obliczeniach. Robiąc zakupy, planując wakacje lub korzystając z usług banku, będziesz musiał wykonać obliczenia procentowe, obliczyć średnią arytmetyczną. Prawie wszystkie wielkości, z którymi masz do czynienia, posiadają jednostkę miary. Musisz zatem umieć posługiwać się jednostkami miar, przeliczać je z zastosowaniem odpowiednich przedrostków. Powinieneś też posługiwać się potęgami i pierwiastkami.

  
  (I.3) Posługiwanie się własnościami figur → (I.3) Posługiwanie się własnościami figur

  Komentarz

  W otaczającym nas świecie znajduje się wiele przedmiotów o różnych kształtach, których modelami są figury geometryczne. Wymaga się od Ciebie, abyś je dostrzegał i rozpoznawał, opisywał ich własności, obliczał pola, obwody, objętości itp. Powinieneś znać i stosować własności miar (np. figury przystające mają równe pola, stosunek pól figur podobnych jest równy kwadratowi skali podobieństwa itp.). Tę umiejętność możesz wykorzystać w praktyce, planując malowanie i tapetowanie mieszkania itp. Wymaga się od Ciebie, abyś wykonywał konstrukcje oraz dokonywał przekształceń figur geometrycznych.
• II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji (rozwiń listę 2 umiejętności) II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji (zwiń listę 2 umiejętności)
  (II.1) Odczytywanie informacji przedstawionych w różnej formie → (II.1) Odczytywanie informacji przedstawionych w różnej formie

  Komentarz

  Informacje docierają do Ciebie w formie tekstu, mapy, tabeli, wykresu, rysunku, schematu, fotografii. Powinieneś umieć je odnaleźć, odczytać i zrozumieć ich znaczenie.

  
  (II.2) Operowanie informacją → (II.2) Operowanie informacją

  Komentarz

  Odczytane z różnych źródeł informacje są Ci pomocne w nauce i codziennym życiu. Musisz umieć je analizować, odrzucić zbędne, wybrać potrzebne, porównać z innymi. Powinieneś też przetwarzać informacje i zaprezentować je w żądanej formie, a także formułować wnioski płynące z analizy informacji.
• III. Wskazywanie i opisywanie faktów, związków i zależności... (rozwiń listę 4 umiejętności) III. Wskazywanie i opisywanie faktów, związków i zależności... (zwiń listę 4 umiejętności)
  (III.1) Wskazywanie prawidłowości w procesach, w funkcjonowaniu układów i systemów → (III.1) Wskazywanie prawidłowości w procesach, w funkcjonowaniu układów i systemów

  Komentarz

  W otaczającym nas świecie, a także podczas doświadczeń na zajęciach szkolnych obserwujesz wiele zjawisk i procesów, działanie różnych układów i systemów. Powinieneś dostrzegać ich własności i charakter. Musisz wiedzieć, co jest przyczyną, a co skutkiem danego zjawiska, opisać jego przebieg, wykorzystując poznane na lekcjach prawa i zasady, wskazać związek pomiędzy budo wą obserwowanych układów i systemów a ich funkcjami.

  
  (III.2) Posługiwanie się językiem symboli i wyrażeń algebraicznych → (III.2) Posługiwanie się językiem symboli i wyrażeń algebraicznych

  Komentarz

  Wszystkie zadania lub problemy, które masz do rozwiązania, podane są w postaci tekstów opisujących pewne wielkości dane i szukane oraz związki zachodzące między nimi. Powinieneś analizować informacje zawarte w tekście i przedstawiać je za pomocą liczb, symboli, wyrażeń algebraicznych, równań i nierówności, a także przekształcać wzory. w celu rozwiązania problemu opisanego równaniem bądź nierównością musisz przekształcać wyrażenia algebraiczne. Powinieneś także umieć opisywać procesy za pomocą równań reakcji chemicznych.

  
  (III.3) Posługiwanie się funkcjami → (III.3) Posługiwanie się funkcjami

  Komentarz

  Wielkości, które obserwujesz, z którymi się spotykasz, często są ze sobą powiązane. Niektóre z tych zależności są funkcjami. Rozumiejąc pojęcie funkcji, musisz rozpoznawać rodzaje zależności funkcyjnych, potrafić opisać funkcję za pomocą wzoru, wykresu, grafu i  tabeli. Powinieneś rozpoznawać zależności funkcyjne w sytuacjach życia codziennego. Mając podany przykład funkcji, potrafisz przedstawić ją w innej postaci, podać jej własności oraz wykorzystać je do rozwiązania problemu.

  
  (III.4) Stosowanie zintegrowanej wiedzy do objaśniania zjawisk przyrodniczych → (III.4) Stosowanie zintegrowanej wiedzy do objaśniania zjawisk przyrodniczych

  Komentarz

  Oczekujemy, abyś zauważył, że zjawiska w przyrodzie nie występują w izolacji, lecz w powiązaniu z innymi zdarzeniami, są konsekwencją wcześniejszych zjawisk i jednocześnie warunkiem lub przyczyną następnych. Powinieneś dostrzegać i przewidywać skutki zbyt głębokiej, często szkodliwej ingerencji człowieka w środowisko i  wynikające z niej zaburzenia równowagi oraz rozumieć, że mają one wpływ zarówno na przyrodę jak i życie człowieka. Powinieneś wiedzieć, jak złagodzić skutki negatywnej działalności człowieka. Wymaga się od Ciebie, abyś zauważył zależność zdrowia człowieka od środowiska, powinieneś więc znać podstawowe zasady higieny i postępować zgodnie z nimi.
• IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiejętności do rozwiązywania problemów (rozwiń listę 5 umiejętności) IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiejętności do rozwiązywania problemów (zwiń listę 5 umiejętności)
  (IV.1) Stosowanie technik twórczego rozwiązywania problemów → (IV.1) Stosowanie technik twórczego rozwiązywania problemów

  Komentarz

  W trakcie nauki w gimnazjum powinieneś zdobyć taki zasób wiedzy, który umożliwi Ci analizowanie i rozwiązywanie nietypowych zadań problemowych.

  
  (IV.2) Analizowanie sytuacji problemowej → (IV.2) Analizowanie sytuacji problemowej

  Komentarz

  Mając do dyspozycji opis sytuacji problemowej, musisz wyróżniać w nim istotne wielkości, a w szczególności wielkości dane i szukane. Potrafisz dostrzec i  nazwać problem, sformułować roboczą hipotezę (przypuszczenie) dotyczącą tego problemu oraz zaprojektować sposób jej sprawdzenia.

  
  (IV.3) Tworzenie modeli sytuacji problemowej → (IV.3) Tworzenie modeli sytuacji problemowej

  Komentarz

  Umiesz tworzyć model teoretyczny sytuacji problemowej, zapisując go w postaci równania, schematu bądź rysunku.

  
  (IV.4) Tworzenie i realizowanie planu rozwiązania → (IV.4) Tworzenie i realizowanie planu rozwiązania

  Komentarz

  Potrafisz zaplanować proste doświadczenia zmierzające do wyjaśnienia problemu.

  
  (IV.5) Opracowywanie wyników → (IV.5) Opracowywanie wyników

  Komentarz

  Potrafisz analizować i interpretować dane uzyskane w wyniku eksperymentu, formułować uogólnienia na podstawie dostrzeżonych zależności, interpretować, oceniać i  uzasadniać zgodność wyników eksperymentu z określonym modelem, by na tej podstawie zweryfikować założoną hipotezę. Potrafisz formułować wnioski i opracowywać wyniki oraz przedstawiać je w czytelnej formie.
  

Przeczytaj także:
Wiadomości uczniów gimnazjum
Osiągnięcia uczniów gimnazjum
Edubarometry dla gimnazjum